[ مقدمات بحث نكاح ] [ نكاح از مستحبات مؤكده است ] 1 مقدّمه . . . . . 27 / 6 / 78 بحثى كه به آن خواهيم پرداخت ، بحث نكاح و ملحقات آن است كه شديداً محل ابتلاست و مسائل مستحدثهء فراوانى در عصر و زمان ما دارد . متن مورد نظر « تحرير الوسيله » كه در اصل « وسيلة النّجاة » مرحوم آقا سيد أبو الحسن اصفهانى ( ره ) است . مرحوم امام ( ره ) اين كتاب را مورد توجّه قرار داده و اضافاتى به آن افزوده و نظم نوينى به اين كتاب بخشيدند . دليل انتخاب اين كتاب اين است كه به حاجات روز مردم نزديكتر و كاربردى است و مسائل مبتلى بهِ زمان ما را بيشتر دارد . حدود ده مسأله در ابتداى « كتاب النكاح » تحرير الوسيله به عنوان مستحبّات و مكروهات و آداب و سنن نكاح است مرحوم آقاى حكيم در مستمسك كه شرح عروه است بيست و پنج مسأله را كه از مستحبّات است بدون شرح رد شده و فقط آن را نقل مىكند و از مسئلهء 26 مسائل را شرح مىدهد . مرحوم امام ( ره ) مىفرمايد : و هو من المستحبّات الأكيدة ، و ما ورد في الحثّ ( تأكيد ) عليه و الذمّ على تركه ممّا لا يحصى كثرةً ( أحاديث در اين زمينه متواتر است كه مرحوم امام ( ره ) به پنج حديث اشاره نموده‌اند ) : فعن مولانا الباقر عليه السلام قال : « قال رسول اللّه صلى الله عليه و آله : ما بني بناء في الإسلام أحبّ إلى اللّه عزّ و جلّ من التّزويج » ، ( در اين روايت تعبير به « بناء » احتمالًا اشاره به اين است كه ازدواج اساس و سنگ زير بناى نظام خانواده و نظام خانواده سنگ زيربناى جامعهء بشرى است ) . و عن مولانا الصّادق عليه السلام « ركعتان يصليهما المتزوّج أفضل من سبعين ركعة يصلّيهما عزب » ، ( شخصى كه ازدواج نكرده ، به انواع گناهان آلوده مىشود ، ولى در حديث داريم كه كسى كه ازدواج مىكند نصف دينش در امان است و شايد به اين جهت است كه غريزهء جنسى انسان با تمام غرايز او مساوى است و گناهان ناشى از آن برابر با گناهان ناشى از بقيّهء غرايز است ، پس متزوّج آلودگىِ فكرش به گناهان بسيار كم و نمازش ارزش بيشترى دارد ) . و عنه ( عن الصّادق ) عليه السلام قال : « قال رسول اللّه صلى الله عليه و آله : رذال ( در بعضى از نسخه‌ها با تشديد است كه ظاهراً درست نيست و جمع « رذل » ، « رِذال » مىآيد ) موتاكم العزّاب » و في خبر آخر عنه صلى الله عليه و آله « أكثر أهل النّار العزّاب » ، و لا ينبغي أن يمنعه الفقر و العيلة بعد ما وعد اللّه عزّ و جلّ بالاغناء و السعة بقوله عزّ من قائل : « إِنْ يَكُونُوا فُقَراءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ » « 1 » فعن النّبى صلى الله عليه و آله : « من ترك التّزويج مخافة العيلة فقد اساء الظنّ باللّه عزّ و جلّ » هذا . ( وعده دهنده خداوند است در حالى كه قادر و حكيم على الاطلاق است و به وعده‌اش عمل مىكند بنابراين دليلى ندارد كه سوء ظنّ داشته باشد . ) در جلد 14 وسايل در دو باب آمده است كه انسانها نبايد بخاطر ترس از فقر از ازدواج فرار كنند ، و روايت داريم كه « الرزق مع النّساء » ، « 2 » و دليل آن هم واضح است ، چون افرادى كه تنها هستند هيچ مسئوليّتى ندارند ، ولى وقتى ازدواج مىكنند احساس مسئوليّت كرده ، و براى اينكه جلوى عيال شرمنده نشوند دنبال فعّاليّت مىروند و لذا افرادى هستند كه در ابتداى زندگى هيچ ندارند ولى در سايهء احساس مسئوليّت فعاليّت كرده و به همه چيز مىرسند ، اين مسأله هم از نظر روانى مسلّم است و هم از نظر آيه و روايت . اقوال : از نظر اقوال ، مسئلهء استحباب نكاح از مسلّمات است و شيعه و سنّى به آن تصريح كرده‌اند ( إجماع المسلمين ) بلكه بعضى آن را ضرورى دين مىدانند . مرحوم شهيد ثانى مىفرمايد : بإجماع المسلمين إلّا من شذّ منهم حيث ذهب إلى وجوبه « 3 » ( طبيعت نكاح استحباب است ولى موارد وجوب هم دارد ) . مرحوم صاحب جواهر مىفرمايد : النّكاح مشروع ، بل مستحبّ لمن تاقت و اشتاقت نفسه اليه من الرّجال و النّساء كتاباً و سنّة مستفيضةً أو متواترةً ، و إجماعاً بقسميه ( منقول و محصّل ) من المسلمين فضلًا عن المؤمنين ، أو ضرورة من المذهب ( شيعه ) بل الدّين ( اسلام ) « 4 » . بنابراين مسأله از اجماع فراتر ، بلكه ضرورى دين است ، يعنى وقتى غير مسلمانان با مسلمانان زندگى كنند ، مىفهمند كه مسلمانان نكاح را امر مطلوبى مىدانند . پنج امر در ذيل بيان امام ( ره ) لازم به توضيح است :

--> ( 1 ) سورهء نور ، آيه 32 . ( 2 ) باب 11 از ابواب مقدّمات نكاح ، ح 4 . ( 3 ) مسالك ، ج 7 ، ص 9 . ( 4 ) جواهر ، ج 29 ، ص 8 .